> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://bytistan.gitbook.io/baytistan/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://bytistan.gitbook.io/baytistan/api-create-read-update-delete-islemleri.md). # API Create Read Update Delete İşlemleri ## API Ayağa Kaldırma İlk olarak uygulamayı terminal üzerinden oluşturuyoruz. Tabi önce bir versiyon kontrolü yapmakta fayda var uyumsuzluk olmaması için. ```bash dotnet --version 8.0.100 ``` ```bash dotnet new web ``` Bu kodu çalıştırdığımızda bize şu şekilde bir ağaç yapısı vermesi lazım. ```bash ├── appsettings.Development.json ├── appsettings.json ├── bin │   └── Debug ├── obj │   ├── Debug │   ├── project.assets.json │   ├── project.nuget.cache │   ├── web.csproj.nuget.dgspec.json │   ├── web.csproj.nuget.g.props │   └── web.csproj.nuget.g.targets ├── Program.cs ├── Properties │   └── launchSettings.json ├── req.http ├── r.py ├── web.csproj └── web.sln ``` Üzerinde çalışacağımız dosya `Program.cs` hızlıca içeriğine bakalım. ```csharp var builder = WebApplication.CreateBuilder(args); var app = builder.Build(); ``` Derinlemesine girmeden kısaca buradan bahsedecek olursak uygulamayı oluşturduğumuz yer. ```csharp app.MapGet("/", () => "Hello World!"); ``` Bizi asıl ilgilendiren kısım burası aslında. Oluşturduğumuz `app` objesinin `MapGet` metot'dunu kullanarak bir API ucu oluşturuyoruz ve program GET isteklerini dinliyor. `"/"` bu bizim API ucumuz eğer buraya bir GET isteği atılırsa `"Hello World!"` yazısı isteği atan makinaya dönderilecek. ```csharp app.Run() ``` `dotnet run` komutu ile uygulamamızı çalıştırdığımızda `dotnet` `Program.cs` içerisindeki kodları derleyip çalıştıracak. `Run()` komutu uygulamamızın sürekli olarak dinleme yapmasını sağlıyor. Şimdi uygulamayı çalıştıralım ve ne olduğu hakkında biraz daha bilgi sahibi olalım. ```bash user@hostname:~/web$ dotnet run Building... info: Microsoft.Hosting.Lifetime[14] Now listening on: http://localhost:5225 info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Application started. Press Ctrl+C to shut down. info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Hosting environment: Development info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Content root path: /home/user/web ``` Uygulamayı `dotnet run` kullanarak çalıştırdığımızda server'dan gelen istekleri dinlemeye hazır. Şimdi uygulamanın bize ne söylediğine tek tek bakalım. ```bash info: Microsoft.Hosting.Lifetime[14] Now listening on: http://localhost:5225 ``` Uygulama hangi url ve port üzerinde dinleme yaptığını söylüyor. `localhost`'da `5225` port'u dinliyor. ```bash info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Application started. Press Ctrl+C to shut down. ``` Uygulamayı nasıl kapatabileceğimizi söylüyor. `Ctrl+C`'ye basarak kapatabiliriz. ```bash info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Hosting environment: Development ``` Uygulamanın `Development` yani geliştirme ortamında çalıştığını söylüyor. ```bash info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Content root path: /home/user/web ``` Uygulamanın çalıştığı dizinin ne olduğunu'da buradan öğrenebiliriz mesela benimki `/home/user/web` miş. Uygulamanı çalıştırdığımıza göre ilk http isteğini atıp ne olduğunu görebiliriz. Tabi bir url'ye istek atmanın bir sürü yolu var ama ben linux kullanıyorum ve python ile istek atmam gerek çünkü racon bu. ```python import requests as r def post(url,endpoint,data): url = url + "/" + endpoint headers = {"Content-type": "application/json"} response = r.post(url,json=data, headers=headers) print(response.status_code,response.text) def get(url,endpoint): url = url + "/" + endpoint response = r.get(url) print(f"[+] {response.status_code} \n[+] {response.text}") def delete(url,endpoint): url = url + "/" + endpoint response = r.delete(url) print(f"[+] {response.status_code} \n[+] {response.text}") ``` Şöyle kısa bir python kodumuz var sunucuya `POST` ,`GET` ve `DELETE` istekleri atmamızı sağlıyor ve sunucudan gelen yanıtı terminal ekranına yazdırıyor. Bu kodu uygulamayı çalıştırdığımız dizine .py uzantılı bir dosya olarak kaydediyoruz. Sonrasında python shell'imizi açıyoruz ve sunucumuza bir `GET` isteği yolluyoruz. ```bash user@hostname:~/web$ python3 Python 3.10.12 (main, Nov 20 2023, 15:14:05) [GCC 11.4.0] on linux Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information. >>> import r >>> url = "http://localhost:5225" >>> r.get(url,"") [+] 200 [+] Hello World! ``` Artık bir çayı hakettik sunucumuz çalışıyor bize `200` status kodu döndü yani istek başarıyla gerçekleşti ve `Hello World!` yazısını dönderdi. Şimdi CRUD işlemlerini gerçekleştirebilmemiz için gerekli API uçlarını sunucumuzda oluşturabiliriz. Tabi bunları yazmadan önce server'ımızı kısa bir süreliğine `Ctrl+C` ile kapatabiliriz. ## CRUD İşlemleri ```csharp using Microsoft.AspNetCore.Http.HttpResults; ``` İlk olarak ihtiyacımız olan kütüphaneleri içe aktarıyoruz. 
public record Todo(int Id, string Name, DateTime DueDate, bool IsCompleted);
Verilerimizi saklamamızı kolaylaştırması için bir record objesi oluşturuyoruz. **NOT: Yukarıdaki satırı uygulamanızın en alt satırına yazmanız gerek.** ```csharp var todos = new List(); ``` API ucumuza gelen verileri saklamak için bir liste oluşturuyoruz. Liste sadece `Todo` türündeki verileri tutabilir. ### Create İlk API ucumuzu yazma zamanınmız geldi öncelikle CRUD işlemlerinden Create ile başlayalım. Create adından da anlayabileceğiniz üzere verinin oluşturulduğu yerdir. Verinin oluşturulabilmesi için API ucuna veri gönderilmesi gerekir ve bu da POST istekleri ile yapılır. Şimdi POST isteklerini dinleyen bir API ucu yazalım ```csharp app.MapPost("/todos", (Todo task) => { todos.Add(task); return TypedResults.Created("/todos/{id}",task); }); ``` Burada kafanıza yatmayan bir yer kalmaması için tek tek inceleyelim. `app` oluşturduğumuz uygulama `MapPost` içerisinde bulunan bir method ve `POST` isteklerini dinlememizi sağlıyor. `"/todos"` verilerin gönderileceği yer yani istek atılacak adress `http://localhost:5225/todos` olmuş oluyor. `(Todo task)` gelen verinin bizim oluşturduğumuz objeye uygun olması gerekiyor. Gönderilen veriler bizim `task` objemizdeki değerlerle eşitleniyor. (Bunu birazdan POST isteği attığımız zaman daha iyi anlayacaksınız). `todos.Add(task);` sonrasında bu değerleri daha önceden oluşturduğumuz `todos` listesine `Add()` methodu ile ekliyoruz. `return TypedResults.Created("/todos/{id}",task);` Kullanıcıya 201 yanıtını ve oluşturduğu objeyi dönderiyoruz. Yani verinin başarıyla oluşturulduğunu söylüyoruz. Veriyi oluşturduğumuza göre artık onu okuyabiliriz. ### Read Şimdi sakladığımız verileri paylaşma zamanı geldi burada iki api ucu yazacağız birinde verinin tamamını diğerinde ise istenilen veriyi döndereceğiz. ```csharp app.MapGet("/todos", () => todos); ``` Kısa ve öz GET isteklerini `MapGet` ile dinliyoruz ve eğer `"/todos"` uzantısına bir GET isteği gelirse `todos` listemizin tamamını istek atan makinaya döndeririyoruz. ```csharp app.MapGet("/todos/{id}", Results, NotFound> (int id) => { var targetTodo = todos.SingleOrDefault(t => id == t.Id); return targetTodo is null ? TypedResults.NotFound() :TypedResults.Ok(targetTodo); }); ``` `"/todos/{id}"` gördüğünüz üzere id kısmı süslü parantez içerisinde ve `(int id)` olarak fonksiyon içerisine parametre olarak verilmiş yani isteği atan kişi şuna benzer bir istek atacak `"/todos/1"` `SingleOrDefault(t => id == t.Id);` methodu aracılığı ile gönderilen get isteğindeki id ile liste içerisindeki objelerden id'si eşleşen var mı diye. Bu arama sonucunda elimize ne geçerse bunu `targetTodo` içerisinde saklıyoruz. Yani sonuç null veya bir objeye eşit olabilir. Ve son kısımda eğer `targetTodo` `null` ise `TypedResults.NotFound()` 404 status code dönderiyoruz değilse `TypedResults.Ok(targetTodo)` 200 status code ile bulduğumuz objeyi dönderiyoruz. ### Delete Evet son API ucumuzu yazma zamanı geldi verilerin silineceği API ucu dadada dan. ```csharp app.MapDelete("/todos/{id}", (int id) => { todos.RemoveAll(t => id == t.Id); return TypedResults.NoContent(); }); ``` `MapDelete` methodu `DELETE` isteklerini dinliyor. Mesela bir makina böyle bir istek attı `"/todos/1"` `RemoveAll(t => id == t.Id);` methodu ile bu id'ye sahip bütün objeleri liste içerisinden siliyoruz ve `TypedResults.NoContent();` ile 204 status code dönderiyoruz. Aşağıda kodun tamamını bulabilirsiniz. ```csharp using Microsoft.AspNetCore.Http.HttpResults; var builder = WebApplication.CreateBuilder(args); var app = builder.Build(); // app.MapGet("/", () => "Hello World!"); var todos = new List(); app.MapGet("/todos", () => todos); app.MapGet("/todos/{id}", Results, NotFound> (int id) => { var targetTodo = todos.SingleOrDefault(t => id == t.Id); return targetTodo is null ? TypedResults.NotFound() :TypedResults.Ok(targetTodo); }); app.MapPost("/todos", (Todo task) => { todos.Add(task); return TypedResults.Created("/todos/{id}",task); }); app.MapDelete("/todos/{id}", (int id) => { todos.RemoveAll(t => id == t.Id); return TypedResults.NoContent(); }); app.Run(); public record Todo(int Id, string Name, DateTime DueDate, bool IsCompleted); ``` ## Test Şimdi uygulamayı test etme zamanı. ```bash user@hostname:~/web$ dotnet run Building... info: Microsoft.Hosting.Lifetime[14] Now listening on: http://localhost:5225 info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Application started. Press Ctrl+C to shut down. info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Hosting environment: Development info: Microsoft.Hosting.Lifetime[0] Content root path: /home/user/web ``` Sunucumuzu çalıştırdık. ```bash user@hostname:~/web$ python3 Python 3.10.12 (main, Nov 20 2023, 15:14:05) [GCC 11.4.0] on linux Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information. >>> import r >>> url = "http://localhost:5225" ``` `python` shell'imizi açıyoruz r.py dosyamızı import ediyoruz sonrasında url'mizi bir değişken içerisine atıyoruz. Şimdi veri oluşturalım (Create). ```bash >>> r.post(url,"todos",{"id":1,"name":"Clear kitchen","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":False}) 201 {"id":1,"name":"Clear kitchen","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":false} >>> r.post(url,"todos",{"id":2,"name":"Hug your mother","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":False}) 201 {"id":1,"name":"Hug your mother","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":false} ``` İki tane veri ekledik 201 status code başarıyla eklendiği anlamına geliyor. Şimdi eklediğimiz verileri okuma zamanı (Read). ```bash >>> r.get(url,"todos") [+] 200 [+] [{"id":1,"name":"Clear kitchen","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":false},{"id":2,"name":"Hug your mother","dueDate":"2024 -03-28T00:00:00","isCompleted":false}] ``` Güzel ikiside bir liste içerisinde geldi şimdi sadece id'si 2 olanı alalım. ```bash >>> r.get(url,"todos/2") [+] 200 [+] {"id":2,"name":"Hug your mother","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":false} ``` Son olarak eklediğimiz verilerden bir tanesini silelim. ```bash >>> r.delete(url,"todos/1") [+] 204 [+] >>> r.get(url,"todos") [+] 200 [+] [{"id":2,"name":"Hug your mother","dueDate":"2024-03-28T00:00:00","isCompleted":false}] ``` ## Alıştırma Farkettiyseniz **UPDATE** 'i yazmadık onu siz yazabilirsiniz :) ## Kaynak {% embed url="" %}